Bod odůvodnění 59

Opatření donucovacích orgánů zahrnující určitá použití systémů AI se s ohledem na jejich úlohu a odpovědnost vyznačují značným stupněm nerovnováhy sil a mohou vést ke sledování fyzické osoby, jejímu zatčení nebo zbavení svobody, jakož i k dalším nepříznivým dopadům na základní práva zaručená Listinou. Zejména v případě, že systém AI nebyl trénován na vysoce kvalitních datech, nesplňuje odpovídající požadavky na výkonnost, přesnost nebo spolehlivost nebo není před uvedením na trh nebo jiným uvedením do provozu řádně navržen a otestován, může dojít k vyčleňování osob diskriminačním nebo jinak nesprávným nebo nespravedlivým způsobem. Kromě toho by mohl být omezen výkon důležitých základních procesních práv, jako je právo na účinnou ochranu a na spravedlivý proces, jakož i právo na obhajobu a presumpce neviny, zejména pokud tyto systémy AI nejsou dostatečně transparentní, vysvětlitelné a zdokumentované. Je proto vhodné klasifikovat jako vysoce rizikové celou řadu systémů AI určených k použití v kontextu vymáhání práva, kde je přesnost, spolehlivost a transparentnost obzvláště důležitá, pokud je jejich používání povoleno podle příslušného práva Unie a vnitrostátního práva, s cílem zabránit nepříznivým dopadům, zachovat důvěru veřejnosti a zajistit odpovědnost a účinné opravné prostředky. S ohledem na povahu činností a na rizika s nimi spojená by tyto vysoce rizikové systémy AI měly zahrnovat zejména systémy AI určené k použití donucovacími orgány nebo jejich jménem nebo orgány, institucemi nebo jinými subjekty Unie na podporu donucovacích orgánů při posuzování rizika, že se fyzická osoba stane obětí trestných činů, jako jsou polygrafy a podobné nástroje, k vyhodnocování spolehlivosti důkazů v průběhu vyšetřování nebo stíhání trestných činů, a pokud to není zakázáno tímto nařízením, k posuzování rizika protiprávního jednání nebo opakovaného protiprávního jednání fyzické osoby, a to nejen na základě profilování fyzických osob, ani na základě posuzování osobnostních a povahových rysů nebo předchozí trestné činnosti fyzických osob nebo skupin, k profilování v průběhu odhalování, vyšetřování nebo stíhání trestných činů. Systémy AI výslovně určené k použití daňovými a celními orgány při správním řízení, jakož i finančními zpravodajskými jednotkami provádějícími administrativní úkoly při analýze informací podle práva Unie proti praní peněz, by neměly být klasifikovány jako vysoce rizikové systémy AI používané donucovacími orgány za účelem prevence, odhalování, vyšetřování a stíhání trestných činů. Využívání nástrojů AI donucovacími orgány a dalšími relevantními orgány by se nemělo stát faktorem nerovnosti nebo vyloučení. Dopad používání nástrojů AI na práva podezřelých osob na obhajobu by neměl být opomíjen, zejména pokud jde o obtíže při získávání důležitých informací o fungování těchto systémů a související problémy při vznesení námitek proti jejich výsledkům u soudu, zejména ze strany vyšetřovaných fyzických osob.

Ze względu na rolę i odpowiedzialność organów ścigania ich działania związane z niektórymi rodzajami wykorzystania systemów AI charakteryzują się znacznym brakiem równowagi sił i mogą prowadzić do objęcia osoby fizycznej nadzorem, do jej aresztowania lub pozbawienia wolności, jak również do zaistnienia innego niepożądanego wpływu na prawa podstawowe zagwarantowane w Karcie. W szczególności jeżeli system AI nie jest trenowany z wykorzystaniem danych wysokiej jakości, nie spełnia odpowiednich wymogów pod względem skuteczności jego działania, dokładności lub solidności lub nie został odpowiednio zaprojektowany i przetestowany przed wprowadzeniem do obrotu lub oddaniem do użytku w inny sposób, może on wskazywać osoby w sposób dyskryminacyjny lub w inny nieprawidłowy lub niesprawiedliwy sposób. Ponadto korzystanie z istotnych procesowych praw podstawowych, takich jak prawo do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu, jak również prawo do obrony i domniemania niewinności, może być utrudnione, w szczególności w przypadku gdy takie systemy AI nie są w wystarczającym stopniu przejrzyste, wyjaśnialne i udokumentowane. W związku z tym szereg systemów AI przeznaczonych do wykorzystania w kontekście ścigania przestępstw, w którym dokładność, wiarygodność i przejrzystość są szczególnie ważne dla uniknięcia niepożądanego wpływu, zachowania zaufania publicznego oraz zapewnienia odpowiedzialności i skutecznego dochodzenia roszczeń, należy klasyfikować jako systemy wysokiego ryzyka, o ile ich wykorzystanie jest dozwolone zgodnie z właściwymi przepisami prawa Unii i prawa krajowego. Ze względu na charakter działań i związane z nimi ryzyko do takich systemów AI wysokiego ryzyka należy zaliczyć w szczególności systemy AI przeznaczone do wykorzystywania przez organy ścigania lub w ich imieniu lub przez instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii w ramach wsparcia udzielanego organom ścigania w zakresie oceny ryzyka, że osoba fizyczna stanie się ofiarą przestępstwa, takie jak wariografy i podobne narzędzia, do oceny wiarygodności dowodów podczas prowadzenia postępowań przygotowawczych w sprawie przestępstw lub ich ścigania oraz, o ile nie jest to zakazane na mocy niniejszego rozporządzenia, do oceny ryzyka popełnienia przestępstwa lub ponownego popełnienia przestępstwa przez osobę fizyczną niewyłącznie na podstawie profilowania osób fizycznych lub oceny cech osobowości i charakteru lub wcześniejszego zachowania przestępnego osób fizycznych lub grup, do profilowania w trakcie wykrywania przestępstw, prowadzenia postępowań przygotowawczych w ich sprawie lub ich ścigania. Systemów AI przeznaczonych specjalnie do wykorzystania w postępowaniach administracyjnych prowadzonych przez organy podatkowe i celne, jak również przez jednostki analityki finansowej wykonujące zadania administracyjne dotyczące analizy informacji na podstawie przepisów prawa Unii dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy, nie należy zaklasyfikować jako systemów AI wysokiego ryzyka wykorzystywanych przez organy ścigania do celów zapobiegania przestępstwom, ich wykrywania, prowadzenia postępowań przygotowawczych w ich sprawie i ich ścigania. Wykorzystanie narzędzi sztucznej inteligencji przez organy ścigania i inne odpowiednie organy nie powinno stać się czynnikiem powodującym nierówności lub wykluczenie. Nie należy ignorować wpływu wykorzystania narzędzi AI na prawo podejrzanych do obrony, w szczególności na trudności w uzyskaniu istotnych informacji na temat funkcjonowania tych systemów oraz wynikające z tego trudności w kwestionowaniu dostarczanych przez nie wyników przed sądem, w szczególności przez osoby fizyczne objęte postępowaniem przygotowawczym.